Przejdź do treści

Empatia w rodzicielstwie. Skąd wynika nasze poczucie winy?

Serce narysowane na kartce
Fot.: Pixabay.com

„Dzieci, które najbardziej potrzebują być kochane, okazują to w najmniej kochany sposób” – to twierdzenie psychologa klinicznego Russella Barkleya doczekało się wielu interpretacji i parafraz. Nie będzie jednak żadnym zaskoczeniem, jeśli powiemy, że dzieci mówią do nas poprzez czyny. Szczególnie oczywiste wydaje się to w przypadku najmłodszych dzieci, które nie mają jeszcze możliwości językowych i poznawczo-emocjonalnych, żeby wyrazić swoje myśli i uczucia. Niestety, ta wiedza nie zawsze idzie w parze z działaniem.

Wiele rodziców ma wiedzę niezbędną do zrozumienia dziecka. Jednak kiedy dziecko po raz kolejny rzuca się na podłogę w sklepie, szesnasty dzień z rzędu trzeba je przez godzinę kołysać do snu albo płacze, ponieważ dostało na śniadanie serek, o które samo wcześniej prosiło, rodzic nie wytrzymuje. Krzyczy, wychodzi z pokoju, grozi, że zostawi płaczące dziecko w sklepie. A potem ma poczucie winy, porażki; bywa, że płacze razem z dzieckiem. Odepchnęłam moje dziecko, kiedy mnie najbardziej potrzebowało. Jestem okropną matką – powtarza sobie. Lista sytuacji, w których rodzic czuje, że zawodzi, jest nieskończona, a krytyczny głos w głowie – coraz bardziej wyraźny.

Poczucie winy u rodzica może mieć dobrą stronę. Pomaga nam spojrzeć na sprawy z innej perspektywy, dostrzec błędy i je naprawić. Kiedy rodzice mają wątpliwości co do słuszności swoich działań, gdy popełniają błędy i je naprawiają – to dobrze, znaczy to, że im zależy.

Masz poczucie winy? Zastanów się, jak wyglądało twoje dzieciństwo

Jednocześnie poczucie winy ma też moc destrukcyjną. Odbiera rodzicielstwu radość i poczucie spełnienia, wywołuje gorzkie uczucie porażki. Skąd więc bierze się ten głos, który mówi nam, że jesteśmy beznadziejni, nie dość dobrzy, nie dość zaangażowani, gorsi od innych, wreszcie – dlaczego krzyczymy na nasze dzieci?

Najprościej rzecz ujmując, nasz styl rodzicielstwa jest powieleniem tego, czego sami doświadczyliśmy jako dzieci. Jeśli krzyczymy na dzieci, to zwykle dlatego, że na nas krzyczano. Jak zauważa Alfie Kohn w „Wychowaniu bez nagród i kar”, nawet jeśli mamy świadomość, że nasi rodzice postępowali błędnie, sami sięgamy po te same metody w relacji z własnymi dziećmi. A to sprawia, że mamy do siebie potem pretensje.

Wybacz sobie

Właśnie ta surowość zdaje się być tym, co utrudnia rodzicielstwo najbardziej. Co unieszczęśliwia i rodziców, i dzieci. Bo żeby rodzic mógł być wobec dzieci empatyczny, musi najpierw być empatyczny wobec siebie. Jednak niewielu z nas ma wdrukowaną zdolność empatyzowania oraz przyzwolenie na empatię.

Można się jednak tego nauczyć (i warto). Psycholog dr Lawrence Cohen ma kilka porad, jak tego dokonać. Podpowiada m.in., że w sytuacji porażki, kiedy wybuchniemy, krzykniemy czy w inny sposób stracimy opanowanie w obecności dzieci, zamiast mieć do siebie pretensje, warto spróbować okazać sobie odrobinę wyrozumiałości. Potraktować siebie z taką czułością, z jaką potraktowalibyśmy obcą osobę. Obcemu łatwiej wybaczyć niż sobie. Czas to zmienić.

Zastanów się, czyj głos słyszysz

Gdy pojawia się poczucie winy u rodzica, jest on przede wszystkim przepełniony negatywnymi emocjami: złością, rozczarowaniem, przygnębieniem. Warto sobie na nie pozwolić, jakiekolwiek by nie były, i nie wypierać ich. To tylko emocje. Nie one są zagrożeniem, ale ich wyparcie. Co więcej, zdaniem Cohena jest to moment, kiedy rodzic ma szanse konstruktywnie skupić się na sobie.

Z tego też wynika kolejny postulat – nie szukaj szybkiego rozwiązania sytuacji. Nie staraj się wszystkiego od razu naprawić. Wbrew pozorom, jest to bardzo dobry moment, żeby przyjrzeć się temu, co nas tak zdenerwowało w zachowaniu dzieci. Można być pewnym, że było to coś więcej niż rozlane mleko lub zbita szklanka.

Tego typu zachowania jedynie wyzwalają reakcję, ale powód rodzicielskiego zdenerwowania jest najpewniej inny. Być może chodzi o utratę kontroli lub lęk, że jeśli rodzic pozwoli dziecku na swobodę, ono jakoś jej nadużyje. Że nie pozna zasad, a wszyscy będą widzieli, jak bardzo źle jest wychowywane. „Wszyscy” zwykle oznacza naszych własnych rodziców. Tak naprawdę to oni są naszymi wewnętrznymi cenzorami – to głos matki lub ojca podszeptuje, że nie jesteśmy dość dobrzy, że popełniamy za dużo błędów.

Zwykle to, co najbardziej nas denerwuje w naszych dzieciach, co nas najmocniej rozczarowuje lub boli,  można znaleźć w naszej własnej przeszłości. Jeśli nie pozwalamy dzieciom na doświadczanie emocji, to znaczy, że pewnie sami nie mieliśmy możliwości ich doświadczać.

Przeanalizuj swoją reakcję

Starsze dziecko uderzyło młodsze, żadnemu nic się nie stało, a rodzic wpada we wściekłość – to sytuacja, którą znamy bardzo dobrze. W takim mementach należy się zastanowić, co takiego w tej sytuacji jest nie do zaakceptowania, a następnie – o czym świadczy moja reakcja. Czy jest zgodna z wyznawanymi wartościami? Które z moich wartości narusza awantura między dziećmi? Czy patrząc na ich walkę, obawiam się konfliktu między nimi, ponieważ sama nie miałam najlepszej relacji z siostrą?

Im silniejsze emocje, tym silniejsza pokusa, żeby zareagować gwałtownie. Tymczasem Cohen podpowiada coś dokładnie odwrotnego: zatrzymaj się, poczuj, poobserwuj i pomyśl. Zacznij od siebie, by potem umieć pomóc własnym dzieciom.

Tym, czego często szczególnie brakuje współczesnym rodzicom – zaganianym, przemęczonym, skupionym na działaniu, jest właśnie empatia. Przede wszystkim do samych siebie.

Katarzyna Mirecka

psycholożka i psychoterapeutka, absolwentka Uniwersytetu Nottingham. Ukończyła 4-letnie całościowe szkolenie psychoterapeutyczne w Instytucie Analizy Rasztów. Pracuje z osobami dorosłymi, dziećmi i młodzieżą, indywidualnie oraz grupowo. Od 2015 roku związana z magazynem Chcemy Być Rodzicami

Pielęgnacja kikuta pępowinowego u noworodka. Zobacz porady położnej

pępek noworodka - pielęgnacja i porady
fot. materiały prasowe

Pielęgnacja pępka noworodka wydaje się wielu młodym rodzicom trudna i stresująca. Jest to spowodowane tym, że często boją się oni pielęgnować pępek bo uważają, że sprawiają ból swojemu dziecku.

W chwili pojawienia się na świecie „nowego człowieka” musi nastąpić moment rozpoczęcia przez niego samodzielnego życia poza łonem mamy. Położna lub osoba towarzysząca mamie przy porodzie, czasami nawet mama osobiście, dokonuje przecięcia pępowiny.

Pępowina łączy dziecko w brzuszku mamy z życiodajnym łożyskiem. Łożysko przyklejone do macicy mamy zapewnia dziecku przede wszystkim tlen, substancje odżywcze, a także usuwa produkty przemiany materii zapewniając dziecku prawidłowy rozwój w czasie trwania ciąży.

Warto pamiętać, że ani dno pępka, ani sam kikut nie są unerwione więc dziecko nie odczuwa dyskomfortu. Aby jednak kikut pępowinowy goił się prawidłowo, należy go odpowiednio pielęgnować. Marzena Langner – Pawliczek, położna i Ambasadorka kampanii społeczno – edukacyjnej „Położna na medal”, przedstawia porady, które rozwieją najważniejsze dylematy związane z pielęgnacją pępka noworodka.

Zobacz także: Hartowanie niemowlaka jesienią – werandowanie – poznaj porady położnej!

Metody pielęgnacji kikuta pępowinowego

Moment przecięcia pępowiny na pewno jest niebolesny zarówno dla mamy jak i dla dziecka ponieważ pępowina nie jest unerwiona. Bezpośrednio po porodzie, tzn. w chwili ustania tętnienia, na pępowinę w niewielkiej odległości od brzuszka zakłada się plastikową klamerkę. Ma ona za zadanie zamknięcie i zabezpieczenie naczyń krwionośnych i tętnic, które w pępowinie się znajdują. Dlatego pielęgnacja dna pępka i kikuta pępowiny jest bardzo ważna.

Metody i sposoby pielęgnacji kikuta pępowinowego przez wieki się zmieniały. Stosowano bakteriobójczą gencjanę, niestety wtedy obserwacja procesu gojenia była utrudniona. Spirytus, który stosowano często nieumiejętnie, drażnił skórę wokół kikuta i powodował zaczerwienienie.

Ostatnim hitem jest oktenidyna (antyseptyk) np. Oktaseptal na bazie roztworu wodnego. Preparat ten można stosować, kiedy mamy wątpliwości co do procesu gojenia. Stosujemy go raz na dobę, oczywiście wcześniej czyszcząc na sucho miejsce wokół pępka.

W 2010 roku Nadzór Krajowy w Dziedzinie Neonatologii opracował polskie zalecenia dotyczące pielęgnacji kikuta pępowinowego u noworodków, nawiązujące do zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia. Metody pielęgnacji kikuta pępowinowego do 2010 roku nie były objęte oficjalnymi zaleceniami.

W nowych wytycznych WHO zaleca się u zdrowych noworodków tzw. pielęgnację na sucho, czyli czyszczenie dna pępka czystą wodą i następnie dokładne osuszenie, a także stosowanie antyseptyków o szerokim spektrum bakteriobójczym. Nie zaleca się stosowania preparatów z alkoholem etylowym.  Warto stosować preparaty z antyseptykami zwłaszcza gdy pojawi się zaczerwienienie lub wydzielina.

Ważne jest, by pielęgnacja była właściwa i dokładna, ponieważ ma ona zasadnicze znaczenie w procesie gojenia się i oddzieleniu kikuta pępowiny. Trzeba dbać o dno pępka i kikut pępowinowy jak o każdą ranę tak, aby nie został niczym zainfekowany. W przypadku złej pielęgnacji może dojść do zakażenia i wtedy mogą pojawić się problemy.

Zobacz także: Przesądy i zabobony dotyczące ciąży, porodu i laktacji

Pępek noworodka – pielęgnacja i porady

Pielęgnacja nie jest trudna dla rodzica ani bolesna dziecka. Warto czyścić dno pępka kilka razy dziennie na sucho, aby przyspieszyć proces gojenia.

Należy pamiętać, aby przed przystąpieniem do pielęgnacji pępka umyć dokładnie ręce. Używać tylko czystych, najlepiej sterylnych gazików. Można używać również bawełnianych wacików. Nie trzeba się obawiać zamoczenia kikuta w trakcie kąpieli dziecka.

Zawsze po kąpieli należy dno pępka dokładnie wyczyścić i osuszyć. Jak najczęściej wystawiać na działanie powietrza. Nie przykrywać pieluszkami, nie zaklejać plastrem. Chronić przed podrażnieniami (guziki, zamki, napy). Zakładać luźne ubrania.

W trakcie przewijania, kiedy kikut jeszcze się utrzymuje, najlepiej używać pieluszek z wycięciem, względnie wywinąć górny pas pieluszki.

Nie należy przyspieszać oddzielania kikuta od dna mimo, że kikut już mocno się rusza. Spokojnie poczekaj aż sam spadnie.

Jak doczytałam w przeprowadzonych badaniach i często potwierdza się to w mojej praktyce, kikut oddziela się po 11-14 dniach przy pielęgnacji na sucho. Oczywiście jak wszędzie, są wyjątki. Metody pielęgnowania różnymi preparatami nie mają strategicznego wpływu na szybkość oddzielenia się kikuta od dna pępka.

Grubość pępowiny, długość pozostawionego kikuta po urodzeniu, droga porodu, kontakt z matką skóra do skóry, przebieg żółtaczki fizjologicznej, fototerapia, stosowanie tuż po urodzeniu antybiotyku z powodu jakiejkolwiek infekcji u noworodka, z badań statystycznych, które prześledziłam, mają wpływ na gojenie się kikuta pępka. Po prostu każdy z nas jest inny i potrzebuje więcej lub mniej czasu na gojenie swoich ran.

Jako ciekawostkę dodam, że statystycznie u noworodków płci żeńskiej czas gojenia jest krótszy o całe 2 dni.

Parafrazując „nie taki pępek straszny”. Trochę odwagi, delikatności, czyste ręce i będzie dobrze. W razie wątpliwości zawsze należy skontaktować się z położną bądź lekarzem.

………………………………………………………………………………………………

Położna na Medal to prowadzona od 2014 roku kampania społeczno-edukacyjna zwracająca uwagę na kwestie związane z koniecznością podnoszenia standardów i jakości opieki okołoporodowej w Polsce poprzez edukację i promocję dobrych praktyk. Istotną kwestią kampanii jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat roli położnych w opiece okołoporodowej.

Jednym z kluczowych elementów kampanii jest konkurs na najlepszą położną w Polsce. Zgłoszenia do tegorocznej, piątej edycji konkursu przyjmowane są od 1 kwietnia do 31 lipca 2018 r. Głosy na nominowane położne można oddawać od 1 kwietnia do 31 grudnia 2018 roku. Oddawanie głosów odbywa się na stronie www.poloznanamedal2018.pl

Patronat honorowy nad kampanią i konkursem objęła Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych. Patronat merytoryczny sprawują: Polskie Towarzystwo Położnych, Fundacja Rodzić po Ludzku oraz Stowarzyszenie Dobrze Urodzeni. Mecenasem kampanii jest marka Alantan Plus.

materiał prasowy

Materiał prasowy redakcja otrzymuje, gdy firmy, stowarzyszenia, fundacje i inne organizacje chcą poinformować naszych czytelników i czytelniczki o aktualnościach, wydarzeniach, eventach, nowych produktach czy konferencjach.

Metoda, która pozwoli złapać pedofila nawet dziesiątki lat po popełnieniu zbrodni. Zobacz, co odkryli naukowcy

Przemoc wobec dzieci pozostawia ślad w genach
fot. Pixabay

Przemoc wobec dzieci może pozostawić „molekularne ślady traumy” w genach ofiar. To odkrycie może okazać się przełomem w śledztwach kryminalnych prowadzonych przeciwko oprawcom dzieci.

Według statystyk w samych Stanach Zjednoczonych rocznie ponad 6,6 mln dzieci staje się ofiarami nadużyć i przemocy. Liczba ta odnosi się jedynie do zarejestrowanych przypadków i nie uwzględnia najmłodszych, którzy cierpią w milczeniu i strachu.

Przemoc wobec dzieci nie zawsze pozostawia po sobie blizny, jednak jej ślady mogą pozostać w genach – dowodzi najnowsze badanie.

Zobacz także: Bezbronni i wykluczeni. Najmłodsze ofiary ponoszą tu najwyższy koszt

Przemoc wobec dzieci pozostawia ślad w genach

Genetyczne ślady traumy zostały odkryte przez naukowców z Harvardu oraz badaczy Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej Eksperci są zdania, że ich odkrycie może w przyszłości pomóc w złapaniu pedofilii oraz innych oprawców dzieci, nawet dziesiątki lat po popełnieniu zbrodni.

Psycholodzy już od dawna przekonywali, że szkody wyrządzone w dzieciństwie pozostawiają w człowieku ślad przez całe życie. Wyniki najnowszych badań potwierdzają tę tezę i pokazują, że informacje o zdarzeniach z przeszłości mogą zostać przekazane w genach nawet naszym potomkom!

Wchodzenie w toksyczne relacje, depresja, zespół stresu pourazowego, myśli samobójcze – z takimi problemami najczęściej zderzają się osoby, które w dzieciństwie padły ofiarą przemocy. Około 80 proc. młodych dorosłych, którzy w przeszłości doświadczyli traumy, zmaga się przynajmniej z jednym z wyżej wymienionych problemów.

Zobacz także: UNICEF alarmuje: dla 48 mln dzieci codzienne życie jest koszmarem

Ofiary przemocy żyją krócej

Skutki przemocy na zdrowie psychiczne mogą ujawnić się również nawet do kilkudziesięciu lat później – sugerują naukowcy z Harvardu Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej.

Częściowo może to być spowodowane podwyższonym poziomem hormonu stresu – kortyzolu, który przyczynia się do rozwoju chorób serca i wątroby. Z wysokim poziomem kortyzolu w połączeniu z papierosami, po które często sięgają ofiary przemocy, wiąże się także ryzyko powstania zaburzeń oddychania i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.

Udowodniono także, że małoletnie ofiary molestowania seksualnego żyją krócej. Według niektórych badań średnia długość życia takich osób skraca się nawet o dwie dekady w porównaniu z resztą populacji!

Zobacz także: „No nie wstydź się!”. O tym, jak dorośli zawstydzają dzieci

Trochę biologii

Dopiero w ostatnich latach naukowcy zaczęli odkrywać wpływ traumy na ludzki organizm na poziomie molekularnym.

W najnowszym badaniu naukowcy przyjrzeli się, w jaki sposób trauma wpływa na metylację, czyli proces przekazywania grupy metylowej (-CH3) pomiędzy molekułami. Grupa metylowa jest przyłączana do enzymu, który pod jej wpływem ulega aktywacji i pełni odpowiednią funkcję. Jednym z częściej badanych defektów, powodujących zaburzenia metylacji, jest mutacja genu MTHFR, która może dotyczyć więcej niż 40% populacji.

Metylacja to część szerokiego zakresu epigenetyki, czyli nauki o zmianach ekspresji i przekazywaniu genów. – Wiemy, że epigenetyka to sposób, w jaki twoje doświadczenia „przenikają pod skórę” – mówi dr Andrea Roberts z Uniwersytetu Harvarda. Ekspertka w swojej karierze skupia się na badaniu wpływu traumy na życie i przyszłe pokolenia. Jej zdaniem proces metylacji odgrywa tu kluczową rolę.

– Geny są niczym spiżarnia. Każda komórka ma swój własny przepis, a sposób, w jaki jest on realizowany, wynika po części z metylacji – tłumaczy dr Roberts.

Gdy proces metylacji nie przebiega prawidłowo, cały mechanizm ekspresji genów zostaje zakłócony.

Zobacz także: 12 mln dziewczynek na świecie wychodzi za mąż w dzieciństwie. Czy uda się to zmienić?

Dzięki nauce dowiemy się więcej o przebytych traumach

Zespół dr Roberts wraz z naukowcami z Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej postanowili porównać DNA plemników ofiar przemocy z plemnikami ochotników z grupy kontrolnej. Różnice pomiędzy dwoma grupami zaobserwowano aż w 12 różnych regionach DNA. Okazało, że mężczyźni, którzy w dzieciństwie przeżyli traumę, mieli gorszą jakość nasienia i mniejszą koncentrację plemników.

– To dowód na to, że przemoc wobec dzieci ma wielowymiarowy i poważny wpływ na organizm. Możliwe, że oddziałuje również na potomstwo – zauważa dr Roberts.

Już teraz dzięki epigenetyce naukowcy są w stanie oszacować wiek osoby jedynie na podstawie tkanki, np. skóry.

Jedno jest pewne – zarówno warunki środowiska, jak i doświadczenia z dzieciństwa pozostawiają wyraźne ślady w naszych markerach biologiczny. Zdaniem niektórych naukowców wyciąganie informacji o traumach z zapisów epigenetycznych to już jedynie kwestia kilku lat.

Źródło: Daily Mail

Anna Wencławska

Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego. Dziennikarka, pasjonatka kultur i języków orientalnych.

Ile powinien trwać odstęp między kolejnymi ciążami? Sprawdź!

odstęp między kolejnymi ciążami
fot. Pixabay

Eksperci są zdania, że szybkie zajście w kolejną ciążę po urodzeniu dziecka nie daje organizmowi szans na regenerację. Ile zatem powinien trwać odstęp pomiędzy kolejnymi ciążami?

Pary, które starają się o rodzeństwo dla swojego dziecka, powinny odczekać przynajmniej rok od poprzedniego porodu, pokazują badania.

Okazuje się, że 12-18 miesięczna przerwa pomiędzy ciążami jest najbezpieczniejsza zarówno dla matki, jak i dziecka – orzekli naukowcy z Harvardu. Eksperci zaznaczają, że te wytyczne są szczególnie ważne dla starszych matek, które w krótkich odstępach czasu starają się o kolejne dzieci.

Zobacz także: Odpowiedni wiek na ciążę? Nie ma takiego!

Odstęp między kolejnymi ciążami – co mówią badania?

Na przestrzeni dekady naukowcy przeanalizowali 148500 ciąż Kanadyjek. Okazało się, że przerwa poniżej 12 miesięcy była najbardziej niebezpieczna dla ciężarnych – zwiększała ryzyko śmierci matki, jak również podwyższała szanse na przedwczesny poród, martwy poród i niską masę urodzeniową noworodka.

– Nasze badanie wykazało zwiększone ryzyko powikłań zarówno dla matki, jak i niemowlęcia, gdy ciąże występowały szybko po sobie, a matka miała powyżej 35 lat – powiedziała dr Laura Schummer, prowadząca badania.

Zobacz także: Chciałabyś zaplanować czas porodu? Zapomnij! Dzieci najczęściej przychodzą na świat o TEJ godzinie

Ryzykowne ciąże

Naukowcy odkryli również, że czynniki ryzyka były odmienne w zależności od wieku matki. W przypadku kobiet powyżej 35. roku życia niewielka przerwa między kolejnymi ciążami była szczególnie niebezpieczna dla samej matki. Ryzyko zgonu u pań, które zaszły w ciążę sześć miesięcy po poprzednim porodzie, wynosiło 1,2 proc. Po 18-miesięcznej przerwie ryzyko to wynosiło już tylko 0,5 proc.

U młodszych ciężarnych sześciomiesięczna przerwa zwiększała ryzyko przedwczesnego porodu do 8,5 proc. Po 18-miesięcznej spadało do 3,7 proc.

– Taka optymalna roczna przerwa powinna być stosowana w przypadku większości kobiet. To warte zachodu, bo może zmniejszyć ryzyko powikłań – zaznaczyła dr Wendy Norman z University of British Columbia.

Źródło: Daily Mail

Anna Wencławska

Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego. Dziennikarka, pasjonatka kultur i języków orientalnych.

Galeria najgorszych rodziców świata. Śmieszne czy straszne?

Najgorsi rodzice świata
fot. ebaumsworld.com

Dzieci niestety przychodzą na świat bez instrukcji obsługi. I choć nie istnieją rodzice idealni, zdaje się, że opieka nad maluchem może niektórych nieco przerosnąć. Nie wierzycie? Zobaczcie tę galerię!  

Zdjęcia pochodzą ze strony eBaum’s World. W galerii znajdują się fotografie ukazujące śmieszne, absurdalne, a czasem również niebezpieczne sytuacje z udziałem dzieci i ich rodziców.

Anna Wencławska

Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego. Dziennikarka, pasjonatka kultur i języków orientalnych.