Przejdź do treści

Grając, dbasz o mózg

Coraz popularniejsze planszówki są świetnym pretekstem do spotkań z rodziną i znajomymi. Ale nie tylko. Co dzieje się z naszym mózgiem, kiedy gramy? Dlaczego powinniśmy grać z babciami i dziadkami? Na nasze pytania odpowiada Piotr Milewski, wykładowca w Katedrze Badania i Projektowania Gier w Bydgoszczy.

Współczesna Rodzina: Dlaczego powinniśmy grać w planszówki?

Piotr Milewski: Badania jasno pokazują, że dzięki graniu zwiększa się szybkość myślenia, łatwiej stawiamy czoło problemom i do tego polepszamy naszą pamięć. Dotyczy to także starszych osób – emerytów, ludzi po 70-tym roku życia, którzy zaczęli grać w gry towarzyskie i planszowe, łamigłówki, układać układanki, rozwiązywać krzyżówki. Badania wykazały spowolnienie demencji starczej i innych schorzeń związanych z wiekiem Jak się okazuje, nigdy nie jest za późno, bo nasz mózg zmienia się przez całe życie. Gry, które wymagają logicznego myślenia, ćwiczą go – rozwijają obszary dobrze rozwinięte i pobudzają te, których używamy rzadziej. W wielu grach stykamy się z przeszkodami, których nie napotykamy w naszym codziennym życiu. Dzięki temu przełamujemy rutynę i utrzymujemy nasz mózg w dobrej formie.

Jest Pan specjalistą od gier jakiego rodzaju?

Przedmioty, których uczę, to gry edukacyjne, gry planszowe i karciane. A także gry miejskie i gry z elementami rzeczywistości rozszerzonej.

Zobacz też: Grajmy, zwłaszcza w planszówki

Zachęcamy nasze dzieci do gry w planszówki, a zabraniamy gier wideo. Słusznie?

To, co łączy wszystkie gry wideo – bo istnieje tutaj rozbieżność gatunkowa oczywiście  – jest taka, że gramy w nie raczej w samotności. Kontakt z drugim człowiekiem w tym wypadku jest raczej ograniczony. Jeśli chodzi o planszówki czy gry karciane – odkładając wszelkie pasjanse – to one zawsze wymagają obecności drugiej osoby. I to jest szalenie istotne. Po pierwsze dlatego, że kultura nam się zmieniła, bo tego drugiego człowieka mamy znacznie mniej niż kiedyś, więcej rzeczy robimy zdalnie, komunikacja też stała się bardziej cyfrowa – częściej piszemy niż dzwonimy do kogoś. Nie uczymy się umiejętności społecznych. Nasza edukacja jest pod tym względem fatalna, ponieważ zmusza nas do zdobywania jakiejś wiedzy o charakterze kognitywnym czyli faktograficznym, konkretnym. Nie przygotowuje nas niestety do tego, jak  – gdy pójdziemy do pracy, gdzie czekają nas nowe zadania i gdzie będziemy „musieli się odnaleźć” – przyjąć nowe role społeczne. Szkoła traktuje nas jak takie indywidualne wiadra, w które trzeba nalać wiedzę, ale zupełnie nie uczy nas tego, jak później będziemy te nabytą wiedzę stosować. Nie tylko na sobie samych, ale przede wszystkim z innymi ludźmi. A tego uczą nas właśnie gry.

Mózg powinien rozwijać się w szkole.

Rozwija się lewa półkula, odpowiedzialna za zdolności językowe, za liczenie, analizę. Natomiast prawa półkula, która odpowiada za kreatywność i wyobraźnię, syntezę  oraz łączenie różnych elementów czy nowe pomysły, jest wyraźnie zaniedbywana. Wyrzucono ze szkoły wszystkie przedmioty artystyczne, jedna godzina plastyki tygodniowo tego nie załatwi. Jednym słowem nie dostarczamy żadnej pożywki naszej kreatywnej stronie. Nie ma teatru, muzyki, kompozycji, prac ręcznych.

Grywalizacja jest terminem, który na stale wchodzi do wielu dziedzin życia: biznesu, psychologii, edukacji.

Tak, to jeden z przedmiotów, który wykładałem na uczelni. To słowo- wytrych, którym przykrywa się wiele rzeczy. Grywalizacja to stosowanie mechanizmów pochodzących z gier w sytuacjach nie będących grami, w celu zwiększenia zaangażowania użytkownika. Ja jestem zwolennikiem nurtu game-based learning, czyli edukacji poprzez grę. Analizujemy gry, które są zaprojektowane w celu stricte rozrywkowym, sprawdzamy czego uczymy się, gdy staramy się wygrać… A potem sprawdzamy, czy te umiejętności przypadkiem nie pokrywają się z efektami kształcenia jakiegoś przedmiotu. Najpopularniejszy przykład takiego zastosowania to tłumaczenie zasad prawdopodobieństwa na przykładzie gier karcianych.

Wielu biznesmenów m.in. Bill Gates mówi w wywiadach, że zawsze grał w planszówki i nadal gra z rodziną. Czyli za mało gramy i zbyt demonizujemy gry wideo?

Zdecydowanie. Ostatnie badania pokazały, że sprawcy masowych strzelanin w Stanach Zjednoczonych grali statystycznie rzadziej i krócej niż ich rówieśnicy. Tyle na temat tego, że gry powodują przemoc.

No właśnie. Wielu rodziców tak myśli.

Ja w takim wypadku zawsze pytam, w jakie gry grali naziści, Kaligula, Neron i uczestnicy Pierwszej Krucjaty Ludowej roku 1096 -go.

Jakie jest marzenie specjalisty od gier?

Chciałbym, żebyśmy odeszli od tych klasycznych gier, żeby nie męczyć dzieci tym nieszczęsnym chińczykiem i nie grać ciągle w Czarnego Piotrusia. Pojawiło się całe mnóstwo gier karcianych i zachęcam do tego, żeby wypróbowywać nowe tytuły, które się pojawiają na rynku, bo są świetnie zaprojektowane. Są angażujące, wymagające i mogą rosnąć razem z graczem, który z wiekiem będzie się uczył taktyki i strategii oraz będzie poznawał kolejne warstwy danej gry. I nie wszystkie mają instrukcje rozmiaru nowelki. Warto je wypróbować!

 

Iza Farenholc

Dziennikarka i redaktorka. Pracowała jako redaktor naczelna w magazynie dla rodziców Gaga oraz współpracowała m.in. z magazynami Zwierciadło, Twój Styl, Sens, Glamour - materiały psychologiczne, recenzje książkowe, muzyczne i filmowe, wywiady, reportaże z podróży.

Kiedy najtrudniej być rodzicem?

być rodzicem
być rodzicem

Zobaczysz, jak dorośnie, dopiero wtedy da ci popalić. Czym tu się męczyć, kiedy siedzi się w domu z niemowlakiem? Poczekaj aż będziesz mieć co najmniej dwójkę. Najgorsze dopiero przed tobą.

Etapy rodzicielstwa

Każdy etap rodzicielstwa ma swoje cienie i blaski. Na każdym jest coś, co jest przyjemne i odkrywcze oraz to, co jest bardzo trudne, nużące, irytujące lub wręcz niezrozumiałe. Kolejne etapy rodzicielstwa wiążą się z własnymi wyzwaniami, podobnie jak kolejne etapy rozwoju człowieka.

Opieka nad niemowlęciem wiąże się na przykład ze zmęczeniem, chronicznym niewyspaniem, znużeniem, zależnością i powtarzalnością. Cykl przebierania, przewijania i karmienia powtarza się wielokrotnie całą dobę.

Dwulatek odkrywa swoją niezależność i egzekwuje ją z żelazną konsekwencją. To, czego chce dwulatek bardzo często zmienia się z prędkością światła. Rodzic często nie nadąża, a zamiast tego zaczyna odczuwać frustrację związaną z rozmijającymi się jego i dziecka potrzebami.

Początki szkoły to głównie wyzwania związane z rosnącymi wymaganiami naukowymi.

Zobacz też: Jak “zasada trzech minut” może wpłynąć na Twoją relację z dzieckiem?

Kiedy najtrudniej być rodzicem? Wiek nastoletni nadciąga!

No i wreszcie okres nastoletni i wczesna młodość dzieci. Czas, który rodzice wspominają po latach jako wyjątkowo trudny. Czas, kiedy zmiany zachodzące w dziecku są tak duże i zaskakujące, że trudno poznać tego nowego człowieka, z którym przecież mieszka się całe jego życie. To jest też czas, kiedy dziecko z jednej strony zaczyna czuć swoją dorosłość, a z drugiej jest faktem dorastania przerażone. Tyle tylko, że nie pokazuje swojego przerażenia. Nie ujawnia, jak bardzo się boi, jak bardzo jest pogubione, jak silny jest konflikt pomiędzy tym, żeby się rozwijać i tym, żeby zostać w punkcie, w którym się jest. Przejście z dzieciństwa w dorosłość jest niebywale trudnym momentem. Być może najtrudniejszym w życiu człowieka i takim też jest bycie rodzicem nastolatka.

Sprawę dodatkowo utrudnia fakt, że nastolatek wcale nie ma ochoty mówić o swoich trudnościach. Nie ma ochoty, nie potrafi lub nie ma zaufania, że zostanie wysłuchany. Trudno więc domyślić się, że coś się z nim dzieje, że z czymś sobie nie radzi. Widać na przykład, że idzie mu gorzej w szkole. Czasem widać nie najlepsze decyzje, które podejmuje. To, co widać gołym okiem jest często nieprzyjemne. Nawet na bardzo podstawowym poziomie. Słynny bałagan w pokoju nastolatka może odzwierciedlać jego bałagan wewnętrzny.

Z kolei rosnąca potrzeba niezależności wiąże się z rosnącym proporcjonalnie dystansem pomiędzy dorastającym dzieckiem a jego rodzicem. Niemal z dnia na dzień ukochane i bliskie dziecko, staje się obce, aroganckie, opryskliwe dla rodziców.

Dlatego też nastoletnie dziecko czy młodego dorosłego trudno lubić, trudno mu współczuć, na pewno trudno go zrozumieć. Rodzic musi zachować otwarty umysł w czasach, kiedy nic nie jest proste ani przewidywalne. Dokładnie tak, jak w świecie nastolatka.

Zobacz też: Jak blisko to zbyt blisko. Czy rodzice i dzieci mogą się przyjaźnić?

Katarzyna Mirecka

psycholożka i psychoterapeutka, absolwentka Uniwersytetu Nottingham. Ukończyła 4-letnie całościowe szkolenie psychoterapeutyczne w Instytucie Analizy Rasztów. Pracuje z osobami dorosłymi, dziećmi i młodzieżą, indywidualnie oraz grupowo. Od 2015 roku związana z magazynem Chcemy Być Rodzicami

Sens edukacji, czyli jak nie spieprzyć życia swojemu dziecku

Edukacja to ciągle gorący i kontrowersyjny temat. Nie ma pomysłu na zmianę, polska szkoła tkwi w XIX wieku – jest coraz gorzej, niezadowoleni są nauczyciele, dzieci i rodzice. „Jak nie spieprzyć życia swojemu dziecku. Wszystko, co możesz zrobić, żeby edukacja miała sens” to świetny podręcznik o zmianie systemu dla tych którzy marzą o lepszej szkole dla swoich dzieci. Nie mamy wątpliwości, że książka powinna trafić w ręce ministra edukacji.

Autor książki Mikołaj Marcela jest nauczycielem oraz wykładowcą akademickim, zajmującym się tematem edukacji i nowoczesnymi, kreatywnymi rozwiązaniami. Radzi, abyśmy zadali sobie pytanie: po co posyłamy dzieci do szkoły – czy po to, by nauczyły się pokory, czy aby rozwinęły swoje talenty i zdolności? Czy wychowuje się nasze dzieci na niewolników, uczestniczących później w wyścigu szczurów, czy jednak bardziej zależy nam, żeby szkołę opuszczali ludzie kreatywni, z głową pełną twórczych pomysłów?

Zobacz też: Najmniejsza szkoła na świecie. Zgadniesz, ilu ma uczniów?

Dialog i rozmowa zamiast dyscypliny

Jak dowodzą psychologowie (Jesper Juul) rygorystyczne wychowanie i przywiązanie do posłuszeństwa nie przekłada się na szczęśliwe, dorosłe życie. Ludzie wychowani w taki sposób nie wiedzą, jak brać na siebie odpowiedzialność – potrafią jedynie wykonywać polecenia. Uczniowie powinni samodzielnie konstruować wiedzę, a nie odtwarzać ją mechanicznie, a praktyka powinna często wyprzedzać teorię, która z kolei powinna wyrastać z doświadczeń.  Jak w fińskiej szkole – dlaczego jest najlepsza?

– liczy się jakość procesu uczenia (pełna autonomia fińskich szkół w zakresie edukacji), co oznacza, że dyrektor i nauczyciele decydują, co jest dobre dla dzieci w ich szkole,

– indywidualne potrzeby uczniów są jedynym wyznacznikiem dotyczącym wyboru podręczników, programów, sposobów oceniania i przekazywania wiedzy przez nauczycieli,

– ograniczenie biurokracji (nauczyciele 2 razy w roku wysyłają raport władzom oświatowym),

– likwidacja administracyjnego nadzoru pedagogicznego – oszczędność i uwolnienie kreatywności nauczycieli,

– wszystkie szkoły są darmowe (także prywatne) co oznacza, że są finansowane przez państwo i władze lokalne,

– zawód nauczyciela należy w Finlandii do najbardziej prestiżowych, co wiąże się z odpowiednimi zarobkami,

– przedmioty takie jak muzyka, etyka, plastyka są tak samo ważne jak matematyka i język fiński, a dodatkowo chłopcy i dziewczynki uczą się gotowania, obróbki drewna czy szycia,

– na każdym etapie nauczania dzieci uczą się ekologii, psychologii i edukacji zdrowotnej,

– oceny są wprowadzane dopiero w VII klasie i nie są miernikiem wartości ucznia, ale informacją dla niego o własnych kompetencjach i wskazówką do dalszej pracy,

– każdy uczeń dostaje potrzebną pomoc w ramach szkoły, płatne korepetycje są prawnie zabronione,

– słabe wyniki uczniów świadczą o błędach nauczycieli.

Zobacz też: Grając, dbasz o mózg

Czego uczyć dzieci?

Autor radzi, aby przede wszystkim słuchać młodych ludzi – nie tylko w domu, ale także na lekcjach – dzieci są szczere i kreatywne, wiedzą co dla nich dobre. Dajmy im wybór w obszarach, w których to jest możliwe.

Yuval Noah Harari, autor książek „Deus” czy „21 lekcji na XXI wiek”, twierdzi, że szkoły powinny przestawić się z „trzech Z” (zapamiętać, zdać, zapomnieć) na „cztery K” (krytyczne myślenie, komunikacja, kooperacja, kreatywność). Według niego powinniśmy rozwijać u dzieci następujące zdolności:

– ciekawość (zdolność do zadawania pytań i odkrywania, jak funkcjonuje świat)

– kreatywność (zdolność do generowania nowych pomysłów i wdrażania ich w życie)

– krytyczne myślenie (zdolność do analizowania informacji i myśli oraz formułowania uzasadnionych argumentów i ocen)

– komunikację (zdolność do jasnego i pewnego wyrażania myśli i uczuć za pomocą różnych form i środków)

– współpracę (zdolność do konstruktywnej pracy w grupie)

– współczucie (zdolność do identyfikowania się z uczuciami innych i do podejmowania adekwatnych do sytuacji działań)

– spokój (zdolność do połączenia się z wewnętrznym światem uczuć i rozwinięcia poczucia osobistej harmonii i równowagi)

A przede wszystkim – zaufajmy swoim dzieciom!

„Jak nie spieprzyć życia swojemu dziecku. Wszystko, co możesz zrobić, żeby edukacja miała sens” Mikołaj Marcela Wyd. Muza

 

Iza Farenholc

Dziennikarka i redaktorka. Pracowała jako redaktor naczelna w magazynie dla rodziców Gaga oraz współpracowała m.in. z magazynami Zwierciadło, Twój Styl, Sens, Glamour - materiały psychologiczne, recenzje książkowe, muzyczne i filmowe, wywiady, reportaże z podróży.

Targi Mamaville – sezon wiosna 2020 czas start!

Targi Mamaville

Targi Mamaville już od sześciu lat tworzą wyjątkową przestrzeń dla kobiet w ciąży, mam, rodzin z dziećmi i wszystkich zainteresowanych tematyką rodzicielstwa. Już 01. marca rusza kolejna edycja – bądź tam z nami! 

TARGI MAMAVILLE TO:
STREFA ZAKUPÓW

Ubrania dla kobiet w ciąży czy po porodzie,
Idealna wyprawka dla Waszego malucha,
Akcesoria i dodatki do pokoju dla Waszego dziecka,
Wózki czy foteliki,
Zabawki, wydawnictwa,
Ubrania, buty, czapki, kurtki i cały asortyment dziecięcy – od niemowlaka do starszaka.

STREFA EDUKACYJNA

Jednak Targi Mamaville, to nie tylko dzieo pełen zakupów, ale też dzieo pełen ciekawych wrażeo
jakimi są bezpłatne zajęcia dla dzieci (w tym słynne „gordonki” ) oraz wykłady dla rodziców
prowadzone przez znanych i cenionych ekspertów.

STREFA ATRAKCJI DLA DZIECI

Do Waszej dyspozycji będzie bezpłatna, duża i oryginalna strefa atrakcji dla najmłodszych, w której dzieci razem z Wami będą mogli eksplorować świat nowych zabaw.

STREFA MAMY I DZIECKA

Mając także na uwadze specyfikę potrzeb kobiet po porodzie organizatorzy zapewniają przemyślaną przestrzeń do nakarmienia czy przewinięcia dziecka. Dokładają wszelkich starao, by w tej strefie
zawsze było przytulnie i pięknie!

STREFA RELAKSU

Ważnym elementem targów Mamaville jest czas na relaks w specjalnie przygotowanej strefie chillout, gdzie na wygodnych leżakach i pufach będziecie mogli odpocząć i dobrze zjeść. Tu spotkacie lokalnych wystawców, foodtrucki oraz różnorodne stoiska także wegetariańskie i wegańskie.
Przekraczając próg targów otrzymacie bezpłatny Mamaville Magazine, w którym zaprezentują się
wybrane marki dostępne na naszych targach (wraz z kodami rabatowymi) oraz przeczytacie
inspirujące artykuły czy porady ekspertów. Jednym zdaniem – trzeba tu być, aby doświadczyć krainy
Mamaville i dobrej energii jaką ze sobą niesie.

Mamaville skupia marki kreatywnych mam, zgodnie z ideą aktywizacji przedsiębiorczości kobiet, wspierania polskich źródeł pochodzenia towarów, naturalnych surowców i autorskich projektów.

KALENDARIUM
  • Kraków / 01.03 / Kraków Expo
  • Gdańsk / 08.03 / Amber EXPO
  • Wrocław / 29.03 / Stadion Wrocław
  • Warszawa / 05.04 / EXPO XXI
  • Katowice / 19.05 / MCK
  • Poznań ShopUp / 23.05 / Stary Browar

 

Redakcja

Portal o rodzinie.

Czy da się przygotować na śmierć dziecka? ONI są tak blisko niej…

Gajusz-TenCzas - śmierć dziecka

ONI – pracownicy Fundacji Gajusz – co i rusz spotykają się oko w oko ze śmiercią. Tym trudniejszą, że dotyczącą najmłodszych. Pomagają bliskim przejść przez ten trudny czas, dodają sił do ostatnich uśmiechów, wycierają łzy przepełnione bólem. W kampanii społecznej #TenCzas opowiadają, jak wygląda ich praca i czy w ogóle można się na śmierć przygotować?

Śmierci są różne. Tak jak i różne są życia. Stąd też jedni wolą i mogą żegnać się w zaciszu swojego domu, co wspiera hospicjum domowe Fundacji Gajusz, inni zaś ostatnie swoje dni spędzają w Pałacu, jak mówi się na hospicjum stacjonarne. W obu tych przypadkach nie da się jednak zapomnieć, że nawet krótki uśmiech może za chwilę pociągnąć za sobą ostatni oddech. Mimo tej niemocy i ogromnych kosztów, jakie sami ponoszą, ONI i tak są: „Najtrudniej jest przestać coś robić. Nie robić nic, tylko towarzyszyć. Zostać, potrzymać za rękę i poczekać, aż nastąpi ten koniec” – mówi Sylwia Tymińska-Kamińska, pielęgniarka.

ONI – towarzysze odchodzenia

Lekarze, pielęgniarki, psychologowie, pracownicy socjalni – przecież każdy z nich jest po prostu człowiekiem. Z jednej więc strony bliski jest im lęk przed śmiercią, a z drugiej jakże bardzo rozumieją jej nieuchronność. Czy zawsze się z nią godzą? Pewnie nie, ale widzą też, jak owa zgoda potrzebna jest ich najmłodszym podopiecznym.

Jeżeli ktoś z rodziny krzyczy: “Nie odchodź, nie pozwalam Ci!”, to dziecko zostanie. Oczywiście to nie jest regułą, ale często jest tak, że dzieci łapią kolejny oddech i nie odchodzą, bo mama nie pozwala. Dzieci się słuchają.

Agnieszka Szulc, pracownik socjalny w hospicjach dziecięcych

Kampania #TenCzas wydaje się być stworzona z prostych rozmów, jakże jednak ważnych, głębokich i urealniających doświadczenie śmierci najmłodszych. Jest to niezwykle potrzebne w świecie dorosłych, którzy tak bardzo boją się o tym rozmawiać. A przecież to ich spokój, zrozumienie i troska stanowią bazę do odejścia. Dają też poczucie, że tam, dokąd idzie maluch – gdziekolwiek to jest – będzie mu lepiej.

Przygotowując się na odejście dziecka, dorosły musi najpierw zmierzyć się z własnymi obawami. Zarówno od strony medycznej (łatwiejszej), jak i emocjonalnej. Powinien najpierw założyć maskę sobie, dopiero później dziecku. Jak podczas awarii w samolocie.

Urszula Dryja, lekarz w hospicjum domowym

 

 


Zobacz też: 10 rzeczy, których nauczyłem się po Twojej śmierci – wzruszający post brytyjskiego taty

Fundacja Gajusz

Katarzyna Miłkowska

Dziennikarka, absolwentka UW. Obecnie studiuje psychologię kliniczną na Uniwersytecie SWPS oraz Gender Studies na UW.