Przejdź do treści

Uzależnienia, depresja, bezsilność – co jest po drugiej stronie gabinetu? Terapeuta: „To my sami jesteśmy narzędziem naszej pracy”

Uzależnienia, depresja, lęk… wszystko to niesie za sobą ogromny bagaż cierpienia. Nieraz wydaje się, że są to sytuacje bez wyjścia i bez nadziei. Gdyby jednak tak było, praca terapeutów nie miałaby najmniejszego sensu. A chodzi właśnie o to, żeby tego sensu szukać. Szukać go wspólnie, bo po drugiej stronie gabinetu też w końcu znajduje się człowiek. „Moment, gdy siedzisz i koncentrujesz się na osobie, z którą rozmawiasz, patrzysz na nią i ją po prostu czujesz, jest tym, co w swojej pracy lubię najbardziej” – mówi Jakub Sudoł, specjalista terapii uzależnień.

Słyszysz: „uzależnienie”. Jaka jest twoja pierwsza myśl?

Jakub Sudoł: Pierwsza myśl to oznaczenie w klasyfikacji diagnostycznej. Jaka to choroba, jakie to będzie „F”, od czego jest to uzależnienie – od alkoholu, opiatów, marihuany.

Czyli pierwsze skojarzenie to zawód?

Tak, ale na drugim miejscu są pacjenci. Te dwie myśli właściwie się we mnie zderzają. Nie jest to jednak jakaś określona twarz, ale każda kolejna osoba, która tutaj przede mną siada.

Zastanawiało mnie, na ile już w pierwszej myśli możemy dowiedzieć się, czy bycie terapeutą to dla ciebie tylko praca, czy może jest pod tym coś więcej.

Zadajesz pytanie w gabinecie terapeutycznym, więc siłą rzeczy odbija się to na mojej odpowiedzi. Tutaj traktuję to mocno zawodowo, chociaż bez wątpienia stoi za tym coś znacznie więcej.

A jesteś sobie w stanie przypomnieć, jaka byłaby twoja pierwsza myśl na dźwięk słowa „uzależnienie”, zanim zacząłeś się tym zajmować?

Pewnie były to strzykawki, lufki, jacyś dilerzy i szemrane interesy.

Który z tych elementów wizji uzależnienia najbardziej się w takim razie zmienił?

Właśnie ten od którego zacząłem – praca. Uzależnienie połączyło mi się z objawami, klasyfikacją i przede wszystkim z terapią. Kiedyś były to dla mnie hasła funkcjonujące osobno, a teraz nie mają one w mojej głowie oddzielnej reprezentacji. Nie widzę już tylko obrazu osoby uzależnionej, która funkcjonuje w stereotypowym, wspomnianym przeze mnie „szemranym” świecie. Widzę jej terapię.

Zastanawia mnie to, bo myślę sobie, że przeciętny człowiek słysząc: „osoba uzależniona od narkotyków”, widzi zjawisko bardzo rzadkie i co więcej, definitywnie patologiczne.

Pewnie w dużej mierze tak jest. Mi też kiedyś wydawało się, że jest to coś niezwykle strasznego, a jeśli już coś takiego dostrzeżemy, trzeba natychmiast uciekać. Teraz w pewnym sensie bardzo mi to spowszedniało. Po pierwsze, nie postrzegam uzależnienia od narkotyków jako coś bardzo rzadkiego. Po drugie, jako coś wiążącego się z obrazem „zdegenerowanego narkomana leżącego na ulicy”. Po trzecie – i chyba najważniejsze – jako coś przepełnionego złem. Uzależnienie to choroba jak każda inna.

Pod tym względem być może zmieniła się także moja reakcja emocjonalna. Wcześniej, próbując wyobrazić sobie uzależnienie, miałem przed oczami obraz jak z filmu. Teraz mam zdecydowanie mniej lęku i strachu, a pewnie to głównie te emocje kiedyś się we mnie pojawiały.

Czy w takim razie to właśnie z nimi przychodzą do ciebie najczęściej osoby współuzależnione, których to bliscy biorą?

Tak, jest w nich dużo lęku.

Lęku o to, że narkotyki dotyczą właśnie bliskiej im osoby, czy lęku o wspomnianą wizję „zdegenerowanego narkomana”?

Jedno wynika z drugiego. Pojawia się zarówno taki obraz, jak i połączenie życiowego faktu mówiącego, że dotyczy to mojego dziecka. Z tego właśnie rodzi się strach. Strach i wstyd.

Powiedziałeś: „dziecka”.  

Mówiąc „dziecko”, nie mam na myśli wieku. Często nie są to wcale młodzi ludzie. Miałem niedawno pacjenta, którego uzależniony syn ma 37 lat. Nie jest więc on osobą dopiero wchodzącą w życie. Za określeniem „dziecko” stoi rola, w jakiej rodzice stawiają bliskich im ludzi – niezależnie od wieku.

Jeśli 30-letni facet wciąż traktowany jest przez rodziców jak dzieciak, to może uzależnienie staje się całkiem adekwatnym do sytuacji mechanizmem?

Nie podjąłbym się jednoznacznej deklaracji, co było pierwsze, a chyba właśnie o to pytasz. Czy początkowo było uzależnienie, a potem rodzic zaczął traktować go jak „dziecko”? A może najpierw traktował go jak „dziecko”, a potem pojawiło się uzależnienie?

Bardzo bliska jest mi myśli, że niezwykle rzadkie są sytuacje zero-jedynkowe. Z reguły są to procesy, które narastają przez lata i wzajemnie się wzmacniają. Dlatego też mechanizm współuzależnienia jest tak trwały – zarówno dla osoby uzależnionej, jak i jej bliskich.

Z kim w takim razie wolisz pracować – z uzależnionymi, czy ich rodzinami?

To nie jest tak, że z kimś „wolę” pracować. Z każdym człowiekiem terapia jest inna, ale zasadniczo największe trudności wywołuje praca z osobami, które bardzo długo i dużo mówią, że chcą się zmienić, a nie podejmują w tym kierunku żadnych kroków. Także z osobami, które są zaburzone osobowościowo, a tacy ludzie często zdarzają się zarówno wśród osób uzależnionych, jak i współ.

Wyobraźmy sobie w takim razie, że wychodzisz właśnie z takiej sesji. Co jest dalej? Czy coś się w tobie dzieje?

Pewnie, że się dzieje. Jeśli jednak pytasz o moją reakcję emocjonalną, to nie jest ona mocno nasilona, choć odczuwam czasami bezsilność, złość, troskę czy radość. Wiele wydarza się głównie na poziomie warsztatowym. Zadaję sobie wtedy pytania o to, w jakim kierunku należałoby podążyć w pracy z taką osobą? Co dalej? Co za miesiąc? Pojawiają się też swego rodzaju rokowania, zwłaszcza jeśli nie są one nazbyt optymistyczne. To właśnie nazywam owym „dzianiem się”.

Zapytam więc wprost – ile emocji z pracy zabierasz ze sobą do domu?

Na poziomie świadomym niewiele, a na poziomie nieświadomym zapewne przynajmniej drugie tyle. Nie mam wątpliwości, że do domu wnoszę nie tyle emocje z konkretnej relacji, ale z całego dnia pracy. Bywają dni, kiedy spotykam się z 10 osobami, z czego 6 jest w kryzysie, 2 są w trakcie niejasnego procesu diagnostycznego, a kolejne 2 w znacznym oporze. Dodatkowo trzeba uzupełnić dokumentację, gdzieś pomiędzy tym zaopiekować się stażystą, a wracając z pracy kupić ziemniaki. Wiesz o co chodzi i pewnie sama to znasz, kiedy po powrocie z pracy nie ma w głowie przestrzeni na cokolwiek ponadto. To są pojedyncze, lecz trudne dni. Tak, może być to obraz poddenerwowanego człowieka, ale na szczęście jest on w moim przypadku bardzo rzadki.

A spotkałeś pacjenta, z którym czułeś, że sobie nie poradzisz i skierowałeś go do kogoś innego?

Tak.

Było to dla ciebie trudne, czy może byłeś całkowicie pewien, że dobrze robisz?

Niezależnie od tego, czy byłem pewien, że robię dobrze, to mogło mi być np. smutno. Dosłownie przed miesiącem miałem pacjenta, któremu poleciłem inne miejsce. Pomimo tego, że miałem wobec niego jak najbardziej pozytywne uczucia, miałem też przekonanie, że tam może wydarzyć się dla niego zdecydowanie więcej dobrego, niż w moim gabinecie.

Pytasz mnie pewnie jednak o to, na ile jakiś rodzaj „przyssania emocjonalnego” do pacjentów, może przeszkadzać nam w podejmowaniu decyzji dotyczących pracy z nimi. Przypominam sobie moją pierwszą taką sytuację. W terapii nic już się nie działo i ewidentnie pacjentka przychodziła tylko po to, żeby „pogadać”, o czym nieśmiało zresztą komunikowała. Nic to nie wnosiło ani tutaj, ani w życiu tej osoby. Powiedziałem wtedy pani, że gdy podejmie decyzję w sprawie, która de facto była tylko pozornym powodem naszych spotkań, to ją zapraszam. Jeśli nie, to czas kończyć. Pani więcej nie przyszła. Teraz myślę sobie, że była to świetna interwencja, którą być może trzeba było zastosować pięć sesji wcześniej.

Pamiętam też inną pacjentkę, która miała uzależnionego brata. W czasie rozmów przygotowywałem ją na to, że nasze spotkania będą musiały się kiedyś skończyć. Pracowaliśmy około roku, aż pewnego dnia po prostu przestała przychodzić. Po kilku miesiącach pojawiła się jeszcze raz, po to by powiedzieć, że już nauczyła się radzić sobie sama. To były najbardziej czytelne procesy, w których było widać, że swego rodzaju „wypchnięcie” ludzi poza gabinet, przynosi ważne i potrzebne efekty. Każda relacja terapeutyczna, żeby była konstruktywna, musi mieć swój koniec.

Mam wrażenie, że jest to pocieszające i smutne za razem.

W tym kontekście mamy tak naprawdę bardzo niewdzięczną robotę. W końcu, jeśli pacjent przestaje przychodzić i w jego głowie powstaje myśl: „Nic nowego już mi nie mówi, w zasadzie to ja już wszystko wiem i sobie sam poradzę”, to jest to najbardziej skuteczny proces terapeutyczny. Moment, gdy pacjent widzi w sobie zmianę, podjął pewne decyzje, czy poukładał sobie dany temat w głowie i ma przekonanie, że wcale nie jest to zasługa terapeuty, a jego samego – to najlepsze co może się w tym dla niego wydarzyć. Oznacza to, że jego własna sprawczość został wzbudzona.

Zastanawiam się przy tym, na ile w pacjentach jest w takim razie przekonania pt. „sam sobie nie poradzę”?

Zdarza się, że sporo. Nie jest to jednak tak, że każdy przychodzący do mnie człowiek bezradnie rozkłada ręce. Gdyby tak było, to pewnie nikt nie przekraczałby progu gabinetu terapeuty. Ludzie stwierdzaliby pewnie, że nie są w stanie przebrnąć zapisów i doczekać wizyty. Owszem, pojawia się bezradność, ale często jest ona raczej objawem depresyjnym.

To one są najtrudniejsze?

Nie, najtrudniejsze jest uzależnienie samo w sobie. Coś, co także mi się pojawia – chociaż bardziej nazwałbym to męczącym, niż trudnym – to przerzucanie przez pacjenta odpowiedzialności na ciebie.  Nieraz masz wtedy poczucie, że jesteś w terapeutycznym polu i musisz przebijać się przez gąszcz krzaków zanim cokolwiek dalej zacznie się dziać.

Bardzo ciekawe jest to, jak o tym mówisz. Z perspektywy „przeciętnego Kowalskiego” wyobrażam sobie bowiem wizję terapeuty jako osoby widzącej, rozumiejącej i czującej głębiej.  Od ciebie czuję za to dużo dystansu. Zastanawiam się, na ile może być trudna dla pacjentów myśl: „Jak to?! Dla niego jest to tylko zawód, a ja jestem jedną z 30 innych osób w kolejce?! To on wcale nie przeżywa tak głęboko tego, co ja ledwo jestem w stanie unieść?!”. Czy zderzasz się z taką wizją?

Szczerze? Nie. Domyślam się jednak o co pytasz. W tym wszystkim o czym mówię nie ma przecież… empatii!

Nazwałam to dystansem, ale tak. Gdzie w tym wszystkim jest to sławetne „współodczuwanie”?!

Dystans, pewien chłód, jakaś pozbawiona uczuć analiza – na takiej płaszczyźnie dotąd rozmawialiśmy. Jednak w każdej z tych relacji empatia jest potrzebna do nawiązania czegoś, co nazywamy relacją terapeutyczną. Pytasz mnie o pewne rzeczy techniczne, to ci odpowiadam.

Kiedy jednak siada przede mną człowiek, to jesteś właśnie z nim i w pewnym sensie odchodzisz od analizowania tego, co dzieje się stricte na sesji. Słuchasz go i wzbudza to w tobie emocje. One jak najbardziej tutaj są.

Jednak specyfika pracy powoduje, że trzeba je bardzo szybko w sobie wygaszać i zrobić miejsce na kolejną osobę, która z reguły czeka już za drzwiami gabinetu. Powiedziałbym, że jest to pewna zdolność ucinania w sobie tego, co się właśnie pojawiło. Nie zmienia to jednak faktu, że w momencie, gdy siedzisz i koncentrujesz się na osobie, z którą rozmawiasz, nie bujasz myślami w obłokach, patrzysz na nią, to ją po prostu czujesz. Tak naprawdę to jest coś, co w swojej pracy lubię najbardziej.

Myślę sobie, że jest to też kwestia dyskusji o predyspozycjach do wykonywania zawodu terapeuty. Może to właśnie jakaś doza empatii i umiłowanie dla świata emocji są tutaj niezbędne?

Pewna wrażliwość, inteligencja emocjonalna, a w ramach niej zdolność do empatyzowania i wyobrażenia sobie tego, co ktoś może czuć. Na pewno są to bardzo potrzebne elementy. W jaki jednak sposób wpływa to na wybór zawodu? Myślę, że może działać to dwojako. Z jednej strony, mogą iść tą ścieżką osoby, którym przychodzi to łatwo. Z drugiej zaś, ludzie mogą decydować się na nią na zasadzie przeciwieństwa. Nie zaryzykowałbym stwierdzenia, że każda osoba, która ma pewną wrodzoną zdolność emaptyzowania, właśnie taki zawód wybierze.

A gdybyś ty jeszcze raz miał go wybrać, zrobiłbyś to?

Gdybym miał to zrobić dzisiaj – tak.

Byłby to prosty wybór?

To zależy, ale chyba nie wyobrażam sobie już innej drogi. Pewne rzeczy w moim życiu potoczyły się tak, że w bardzo młodym wieku wszedłem na tę ścieżkę i już z niej po prostu nie schodziłem. Poza tym, bardzo lubię swoją pracę. Jest dla mnie niezwykle gratyfikująca – emocjonalnie, psychologicznie.

Traktujesz w takim razie bycie terapeutą uzależnień bardziej w kategorii zawodu, czy jakiegoś rodzaju bycia z ludźmi?

I tak, i tak. Terapię uzależnień traktuję jako pracę, a w jej ramach niezbędny jest fragment bycia z ludźmi. Takiego „czystego” bycia, które pozbawione jest myślenia, a nastawia mnie na czucie. Siedzisz z kimś, spoglądasz na niego i po prostu słuchasz.

Bycie z człowiekiem wymaga jednak czasami przełamywania pewnych barier.

Co masz na myśli mówiąc przełamywania? Narzędziem pracy terapeuty, czy też psychologa, jesteś ty sam – to co myślisz, to jak o tym opowiadasz, kiedy to komunikujesz. Ważne są twoje emocje i to, kiedy o nich mówisz, w jaki sposób i czy w ogóle to robisz. Jesteś zła, to jesteś zła. Jak nie chcesz z kimś rozmawiać, to nie chcesz. Wszystko to jest jednak niezwykłą kopalnią informacji.

Czy w takim razie mówiąc o sobie samym „narzędzie”, świadomie o nie dbasz?

Tak, coraz częściej zauważam bardzo wyraźny link pomiędzy tym, kim jestem poza pracą, a tym jak mi się pracuje. Widzę, że jeśli dbam o siebie – w różnym tego słowa znaczeniu – pomaga mi to zawodowo. Jeśli przykładowo dbam o krytycyzm wobec samego siebie poza pracą, to ułatwia mi to później przyjmowanie krytyki np. podczas spotkań z innymi terapeutami.

No właśnie, z innymi terapeutami. Czy zdarza ci się myśleć z jakim terapeutą ty chciałbyś się spotkać?

Stanowczo tak. Dobrze pamiętam pewnego stażystę, którego styl pracy podobał mi się właśnie z tego powodu. Sądzę także, że to niezmiernie wartościowe pytanie dla samego siebie – czy byłem podczas danego spotkania takim człowiekiem, z jakim sam chciałbym spotkać się siedząc na fotelu pacjenta? Nie jestem robotem, miewam gorsze dni, a ich analiza pozwala na swego rodzaju wgląd we własny styl pracy i możliwości. Mowa o zdawaniu sobie sprawy z własnych ograniczeń. Jeśli zrezygnuję z 10-minutowej przerwy pomiędzy pacjentami rano, nie wpłynie to na mnie negatywnie. Jednak po sześciu godzinach pracy nie mogę już tego zrobić. Jest to kwestia jakości pracy i odpowiedzialności za nią.

Wracając jednak do „zamieniania się” rolami w głowie – wolę pracować przez 40 minut z terapeutą, który przewietrzył umysł po poprzedniej osobie, niż 50 minut z terapeutą, który nie pamięta o czym rozmawialiśmy ostatnio, bo nie zadbał o czas na przeczytanie notatki z poprzedniego spotkania. Wolę takiego, który ma miękki głos, odpowiednio nim moduluje, przywita się ze mną, nie daje zbyt dużo rad nieproszony etc. Są to „autowskazówki” do własnej pracy, niezwykle cenne.

Czyli jednak bycie terapeutą nie jest tylko i wyłącznie pracą? Zaczęliśmy bowiem od momentu rozmowy, w którym twoje podejście było bardzo zawodowe – roboczo nazwałam to nawet „dystansem”. Koło wydaje się jednak wcale nie zataczać, a wręcz pękać.

Jeśli chodzi o poziom dbania o siebie i rozwój, to jak najbardziej. Dbając o całą swoją osobę mam na myśli dbanie o moje bycie w związku, o relacje z innymi ludźmi, o zaangażowanie w pasje, sumienność, samorozwój właśnie. To wszystko przekłada się na charakterystykę mojej pracy zawodowej. Człowiek jest całością, terapeuta uzależnień też:)

Zobacz też:

5 mechanizmów obronnych, które większość z nas stosuje – jak mogą wpłynąć na związek?

Bezdzietność męskim okiem – „Czy nasze wybory były do końca świadome? Nie wiem”

Uważaj na leki i alkohol, są toksyczne dla wątroby!

 

Katarzyna Miłkowska

Dziennikarka, absolwentka UW. Obecnie studiuje psychologię kliniczną na Uniwersytecie SWPS oraz Gender Studies na UW.

Miejsca znane, a jednak obce. „Najlepsze buty na świecie” Michała Olszewskiego

fot. lubimyczytac.pl

Dzięki reportażom możemy poznać codzienność miejsc, z których istnienia mało zdajemy sobie sprawę. No niby są, ale nigdy tam nie byliśmy, pewnie nie będziemy – gdzie one w ogóle są, gdzie to jest na mapie? „Najlepsze buty na świecie” Michała Olszewskiego w takie miejsca nas właśnie zabierają.

Ciężko jest sobie wyobrazić istnienie skażonych miast, gdzie fabryka – duma i jedyny żywiciel społeczności – to też największy lokalny morderca. Tylko że wyboru nie było, albo idziesz do fabryki, gdzie umierasz na raka, albo nie idziesz i… nie jesz.

Albo zapomniane wioski na końcu świata, gdzie lokalny mag czy kapłan może dobierać się do dzieci, ale z racji swojej pozycji łącznika między ludźmi a bóstwem, to nie on jest winien a społeczność, którą opanowały złe demony.

Zobacz także: „Lem. Życie nie z tej ziemi”

Opowieść o nieznanej Polsce

Albo kiedy plemiona żyją z tego, co inne, lepiej sytuowane społeczności, zużyły i wyrzuciły na śmietnik. Przedmioty są śmieciem po jednej stronie granicy, po drugiej są już poszukiwanym, cenionym towarem.

Albo ziemie, po których przeszły hordy morderców, obracając wszystko w perzynę. Pozostawili po sobie pola śmierci, które do dziś przejmują grozą.

Mieszkańcy tych ziem lubią przebierać się za tamtych morderców. Patrzą z podziwem na stroje i technikę, jaką dysponowały te anioły śmierci przybyłe z obcego świata.

Aha, jeszcze ważna informacja, wszystkie reportaże są o Polsce.

Marcin Malesiński

Pisze, czyta, recenzuje. Współpracownik wydawnictw i agencji autorskich. Oprócz tego zwykły czytelnik.

A może by tak wyjść bez dziecka? „Ruszyliśmy bez obaw. Niesłusznie, oj jak niesłusznie…”

wyjść bez dziecka
fot. Pixabay

No i masz, kolejny skok rozwojowy. Tak mi się wydaje, bo w zachowaniu N. zaszły zmiany. Sytuacje i reakcje, które, zdawało się, mieliśmy przepracowane, stały się znów powodem do scysji. Te „dwa kroki wstecz” ponoć są syndromem nadchodzącego skoku rozwojowego właśnie, no to mamy syndromy.

Dość długo nie zostawialiśmy N. samej. O tym że długo, przekonywali nas inni, wyrażając zdziwienie, że… jeszcze nie. Ja i mama N. postanowiliśmy się nie spieszyć. Kiedy cała trójka – ja, N. i mama N. – uznamy, że jesteśmy gotowi N. zostawić samą (no z dziadkami, „samą” w sensie bez mamy i taty), dopiero wtedy my – ja i mama N. – pozwolimy sobie gdzieś wyskoczyć.

Nie wiemy z czyjego powodu bardziej to trwało rzekomo długo, zanim się zdecydowaliśmy. Faktem jest, że w końcu to zrobiliśmy. N. do dziadków, rodzice na koncert. Wyszło zaskakująco dobrze! Tak, N. nie usnęła dopóki nie wróciliśmy i chciała czekać pod drzwiami przez pół nocy, ale jakoś się udało.

Zobacz także: Pierwsze wyjście rodziców bez dziecka. „Mama N. miała obawy, ja byłem przerażony”

A może by wyjść bez dziecka?

Powtórzyliśmy eksperyment jeszcze trzy razy, za każdym razem z powodzeniem. Byliśmy pewni, że ten aspekt rodzicielstwa mamy przepracowany – zarówno ja i mama N., jak i sama N. Byliśmy pewni do wczoraj.

Zrobiliśmy wszystko tak, jak robiliśmy za każdym poprzednim razem. Rozmawialiśmy z N. odpowiednio wcześniej, żeby ją przygotować. Omówiliśmy szczegóły i wszyscy się zgodziliśmy, że w piątek jedziemy do babci, N. zostaje, a rodzice wychodzą na wieczór. Godzina powrotu nie została określona, możemy się bawić ile chcemy, pod warunkiem, że w ogóle wrócimy. Może być nad ranem, byle wrócić.

Wyjście nie było problemem. N. machnęła od niechcenia ręka na pożegnanie. Była zbyt zajęta zabawą rodziną gumowych kaczek, które dostała od babci. Kaczki taplały się w umywalce, wiec N. niespecjalnie nawet słuchała naszych zapewnień, że wrócimy, jak ona będzie już spać. Wszystko szło dobrze, więc ja i mama N. ruszyliśmy bez obaw. Niesłusznie, oj jak niesłusznie.

Zobacz także: „N. stworzyła świat równoległy”. Kilka słów o potędze dziecięcej fantazji

Niespodziewany finał imprezy

Niecałe dwie godziny, tyle właśnie czasu spędziliśmy na wspaniałej imprezie z wspaniałymi ludźmi, kiedy wśród hałasu rozmów i dźwięków muzyki dało się słyszeć dzwonek telefonu mamy N. Dzwoniła babcia, N. koniecznie chciała z nami rozmawiać, sprawa poważna. Włączyliśmy tryb głośnomówiący i…

Nie wiem, czy kiedyś mieliście okazję rozmawiać z dwulatką, która na całym świecie chce już tylko jednego – żeby mama i tata wrócili. N. wypowiedziała może ze trzy słowa, w jej głosie słyszeliśmy tytaniczny wysiłek, jaki musiała w to włożyć, aby się nie rozpłakać. Jakoś jej się udało, ale nam – kiedy usłyszeliśmy to jej „mama, tata, wrócicie?” – nie. Cztery minuty później siedzieliśmy w aucie.

Nasz powrót w kwadrans później N. powitała eksplozją szaleńczej radości, która trwała przez kilka następnych godzin. Zamiast imprezy, sobotnia nieprzespana noc z oszalałą ze szczęścia dwulatką.

W niedziele, słaniając się na nogach, chcieliśmy wrócić do domu. Nasz pomysł N. powitała awanturą. Stanowczo odmówiła ruszać się gdziekolwiek. Ona zostaje na noc u babci, my – ja i mama N. – możemy sobie jechać, gdzie chcemy.

Tata z Dzieckiem

Tata z dzieckiem. Pracuje, no i opiekuje się N. Pół tygodnia w pracy, pół tygodnia w domu z dzieckiem. W weekendy jedno i drugie.

Zbiórka pieniędzy na pomoc rodzinie Tomasza Mackiewicza. Uwaga na oszustów

Zbiórka pieniędzy na pomoc rodzinie Tomasza Mackiewicza
fot. Facebook Tomasz Mackiewicz

Kiedy Elisabeth Revol zeszła z Nanga Parbat, zorganizowano zbiórkę na pomoc drugiemu himalaiście Tomaszowi Mackiewiczowi. Kiedy akcja okazała się niemożliwa, zrzutka przekształciła się w zbiórkę pieniędzy na dzieci polskiego wspinacza.

W styczniu tego roku Mackiewicz oraz Francuzka Elisabeth Revol po raz kolejny podjęli próbę wspinaczki na Nanga Parbat. Zgodnie z doniesieniami dotarli na szczyt, jednak podczas schodzenia pogoda uległa załamaniu. Dodatkowo, według relacji Revol, polski wspinacz nabawił się choroby wysokościowej, ślepoty śnieżnej i licznych odmrożeń.

Partnerka sprowadziła Mackiewicza do namiotu na wysokości 7200 metrów i samotnie wyruszyła w drogę powrotną. Na pomoc himalaistom ruszyli członkowie innej wyprawy. W nocy w ciągu ośmiu godzin i przy temperaturze przy minus 40 stopni C dotarli do Elisabeth. Ze względu na fatalne warunki pogodowe ekipa ratunkowa nie zdecydowała się ruszyć w dalszą drogę po Mackiewicza.

Zbiórka pieniędzy na pomoc rodzinie Tomasza Mackiewicza

Obecnie trwają dwie zbiórki. Jedna z nich to zbiórka na pomoc rodzinie Tomasza Mackiewicza. Druga została przejęta przez siostrę himalaisty. Środki można przekazać pod podanymi adresami:

https://www.gofundme.com/rescue-on-nanga-parbat oraz

https://zrzutka.pl/gdzies-na-szczycie-gory-wszyscy-spotkamy-sie-ae8hc5

Pojawiły się również fałszywe akcje. Niektóre serwisy internetowe zaczęły podszywać się pod Fundację Kukuczki, która rzekomo zbiera pieniądze dla rodziny Polaka. Obecnie fundacja nie prowadzi takiej zbiórki.

Tomasz Mackiewicz ma troje dzieci: dwoje z pierwszego małżeństwa i jedno z drugiego małżeństwa z Anną Solską.

Źródło: Do Rzeczy, Wirtualna Polska

Anna Wencławska

Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego. Dziennikarka, pasjonatka kultur i języków orientalnych.

Jak słuchać dzieci? „Bycie uważnym słuchaczem bywa bardzo trudne”

Jak słuchać dzieci?
fot. Pixabay

Kiedy dziecko płacze, jest rozdrażnione, zdenerwowane, smutne lub mówi wprost, że kolega zrobił coś, co mu się spodobało lub pani w przedszkolu była niemiła, mamy potrzebę reagować. Bywa jednak tak – wcale nierzadko – że dzieciom jest przykro nie z tych powodów, o których myślimy. Tak bardzo angażujemy się w działanie, że przestajemy słuchać dzieci. A to, czego one często potrzebują, to przestrzeni, w której mogą wypowiedzieć lub wypłakać swój żal. I to wystarczy.

Chcemy działać, zwłaszcza jeśli słyszymy, że nasze dziecko zostało rzeczywiście źle potraktowane. Potrzeba działania jest tym większa, im większa krzywda stała się dziecku. Taka jest też rola rodzica.

Zosia wyszła z przedszkola bardzo rozżalona. Jak tylko wyszły z mamą za bramy przedszkola, zaczęła płakać, że więcej tam nie pójdzie. Zostanie w domu i będzie chodzić z mamą na plac zabaw. Jej przedszkole ma bardzo lubiany przez Zosie plac zabaw – duży, atrakcyjny, dzieci świetnie się na nim czują. Chcą wychodzić każdego dnia. Matka dziewczynki była zaskoczona jej zachowaniem, dziewczynka zwykle lubiła chodzić do przedszkola. Po chwili łkania Zosia powiedziała, że dwóch chłopców z grupie było niegrzecznych i pani za karę nie wyszła z dziećmi na dwór. Nie poszli więc na ulubiony plac zabaw. Dalej Zosia mówiła, jak było jej przykro, bo przecież to nie ona była niegrzeczna , a mimo to została ukarana.

Jej mama w pierwszej chwili poczuła złość, ponieważ dzień był wyjątkowo ładny i wizja dzieci zamkniętych w sali była przygnębiająca. Nie podobało się jej zachowanie nauczycielki i rozumiała, skąd rozgoryczenie jej dziecka. W pierwszym odruchu miała ochotę wrócić do przedszkola i porozmawiać z nauczycielką. Jednak powstrzymała się i dalej słuchała córki. Zosia jeszcze przez jakiś czas mówiła, pełna złości, jak bardzo nie lubi przedszkola i pani i jak na pewno tam nie wróci. Jej mama głównie słuchała, co jakiś czas dodając jedynie, że ta sytuacja musiała być dla dziewczynki nieprzyjemna. Że mogła się poczuć niesprawiedliwie potraktowana.

Po powrocie do domu już spokojna poszła się bawić.

Jej mama spodziewała się buntu Zosi, kiedy rano zacznie ją przygotowywać do przedszkola. Jednak ku jej zaskoczeniu nic takiego nie miało miejsca. Co więcej, Zosia w ogóle nie wróciła do tematu i w całkiem dobrym nastroju wyruszyła do przedszkola.

Zobacz także: Dlaczego rodzicielstwo jest trudne?

Jak słuchać dzieci?

Słuchająca postawa, bycie otwartym na wszystko, co słyszymy ma niezwykły wpływ na dzieci. Zachowując tę postawę, nie pouczamy, nie dajemy gotowych rozwiązań, nie zakładamy, że wiemy, co czuje dziecko. Stwarzamy przestrzeń do tego, żeby dziecko doświadczyło uczuć i emocji. A to już bardzo wiele.

Nauka wspiera tę postawę. Kiedy słuchamy, jesteśmy blisko. A właśnie potrzeba bliskości jest pierwszą i podstawową potrzebą człowieka. Od chwili narodzin noworodek dąży do kontaktu z matką. Jesteśmy biologicznie zaprogramowani w taki sposób, żeby pozostawać blisko innych. W ten sposób regulujemy nasze stany emocjonalne i fizyczne.

Za emocje i relacje społeczne odpowiedzialny jest układ limbiczny. Jeśli układ limbiczny nie jest nadmiernie pobudzony, swobodnie koordynuje inne funkcje mózgowe, takie jak rozumowanie, logika oraz podejmowanie decyzji.

Zobacz także: Jak reagować na płacz dziecka?

Funkcja układu limbicznego

Zaburzenia w funkcjonowaniu układu limbicznego, wynikające na przykład z powtarzających się przykrych zdarzeń, opuszczenia i samotności (na przykład takiej, jakiej doświadczają dzieci, kiedy zostają pozostawione samym sobie, żeby poradziło sobie z trudnymi wydarzeniami lub traumą) sprawiają, że jego funkcjonowanie jest upośledzone.

Jeśli natomiast dziecko czuje, że jest słuchane, że druga osoba jest blisko i jest w stanie pomieścić jego emocje, może wówczas „użyć” systemu limbicznego i uwolnić emocje.

Kiedy emocje zostają dostrzeżone i nazwane, może rozpocząć się proces powrotu do dobrego samopoczucia. Niektórzy mówią nawet, że w ten sposób zaczyna się proces zdrowienia.

W ten sam sposób warto traktować również dziecko jeszcze niemówiące. Dla niego głównym sposobem komunikacji trudnych emocji jest płacz. I jakkolwiek to zabrzmi – jest lepiej, jeśli płacze niż gdyby miało tego nie robić. Nawet jeśli jest to bardzo trudne doświadczenie dla opiekuna.

Zobacz także: Empatia w rodzicielstwie. Skąd wynika nasze poczucie winy?

O trudnej roli słuchacza

Jest jednak ogromna różnica pomiędzy wypłakiwaniem się a płaczem w ramionach rodzica. Nawet jeśli rodzic nie potrafi dziecka ukoić tak szybko, jakby tego chciał. Badania niezmiennie pokazują, że płaczące dziecko pozostawione samemu sobie nie pozbywa się stresu. Dzieje się wręcz odwrotnie – poziom kortyzolu w jego krwi rośnie.

Uważne słuchanie to cenna umiejętność. Bycie słuchanym to z kolei niezwykłe doświadczenie. Jednak bycie uważnym słuchaczem bywa bardzo trudne. Często jest w sprzeczności z wrodzonymi i latami pielęgnowanymi tendencjami do działania.

Słuchanie może kojarzyć się z biernością, a nawet brakiem zainteresowania. Rada, zwłaszcza dobra jest przecież w cenie. Mamy unikalną szansę nauczyć dzieci nie tylko słuchania, ale również wytrzymywania trudnych emocji, bycia z nimi. Nie jesteśmy w stanie ochronić dzieci przed nimi.

Będą się zdarzały, ale będą też mijały. Można po prostu być przy dzieciach, kiedy jest im źle, są smutne, rozzłoszczone, zostały źle potraktowane. Da im to poczucie, że nie są same, że ktoś jest w stanie wytrzymać ich stan. I dopiero wówczas zastanowić się, czy i jakie działanie podjąć.

Katarzyna Mirecka

psycholożka i psychoterapeutka, absolwentka Uniwersytetu Nottingham. Ukończyła 4-letnie całościowe szkolenie psychoterapeutyczne w Instytucie Analizy Rasztów. Pracuje z osobami dorosłymi, dziećmi i młodzieżą, indywidualnie oraz grupowo. Od 2015 roku związana z magazynem Chcemy Być Rodzicami